Hinn 01. desember árið 1918 varð Ísland frjálst og fullvalda ríki. Tilviljun mun hafa ráðið því, að hann varð fyrir valinu, en ekki einhver annar. Æ minna hugsar íslensk þjóð um þennan dag eins merkilegur og hann er í sögu þjóðarinnar, einungis stúndentar halda í heiðri sögu hans en áður var hann til skamms tíma frídagur í skólum.

Menn hylltust til að fastsetja mikilvægar ákvarðanir fyrsta dag einhvers mánaðar. Til dæmis fluttist stjórn íslenskra sérmála inn í landið 1. febrúar 1904. Hinsvegar þótti sumum eftir á, að ekki hefði það spillt, að þetta var fæðingardagur Eggerts Ólafssonar, sem drukknað hafði á Breiðafirði 150 árum fyrr. En það hefur naumast verið haft í huga, því að tillagan um dagsetninguna kom frá danskri hlið.

Líklega eiga þau íslensku börn sem erfa munu landið erfitt með að hugsa sér að Íslendingar hafi einhvern tíma haft kóng í stað forseta. Þó eru ekki nema tæp 60 ár síðan við yfirgáfum danska kóngsríkið. 1944 stofnuðum við lýðveldi hér á landi og kusum okkur forseta í fyrsta sinn. En þá höfðum við verið „frjálst og fullvalda ríki“ í rúm 25 ár. Íslendingar fengu nefnilega að mestu leyti sjálfstæði frá Dönum 01. desember árið 1918. Sjálfstæðisbarátta okkar hafði þá staðið síðan snemma á 19. öld.

01. desember árið 1918 tóku sambandslögin gildi. Samkvæmt þeim varð þjóðin fullvalda en við höfðum áfram danskan kóng. Einnig skyldu Danir sjá um utanríkismál okkar og landhelgisgæslu. Langt fram eftir 20. öldinni var 01. desember mikill hátíðisdagur. Þegar lýðveldið var stofnað kom það til tals að sá dagur yrði þjóðhátíðardagur okkar, svo stór var hann í huga þjóðarinnar. En niðurstaðan varð sú að velja afmælisdag Jóns Sigurðssonar, 17. júní, sem slíkan. Til skamms tíma var fullveldisdagurinn frídagur í skólum landsins og stúdentar Háskóla Íslands halda enn veglega upp á daginn. 01. des. er einn af opinberum fánadögum okkar Íslendinga.