Allt frá árinu 2001 eða á 10unda ár hefur verið í gildi samningur ríkis og sveitarfélaga á Austurlandi um menningarmál en þann 14. maí 2001 var undirritaður samningur þar að lútandi og gilti til ársloka 2004. Á næstu árum var samningurinn endurnýjaður til 2ja ára og að aflokinni undirritun árið 2007 var árangursmat unnið af Ívari Jónssyni og lá til grundvallar allt til þess tíma að dr. Haukur F. Hannesson vann nýtt slíkt mat á haustdögum sl. árs. Gilti síðasti samningur ríkis og sveitarfélaga til ársloka 2010 – og þar við situr.

Hinar upphaflegu forsendur samningsgjörðar eru sú staðreynd að Austurland ásamt Vestfjörðum er sá landshluti sem hvað fjarlægastur er höfuðborgarsvæðinu – og þar sem forsendur menningarlífs og menningarstarfs geta hvað minnst byggt á samþættingu við Reykjavík. Staða fjórðunganna er óbreytt að því leyti að þeir verða trauðla færðir nær höfuðborgarsvæðinu en á tímabilinu hefur staðan stórum versnað; annars vegar vegna þess að efnahagshrun hefur síðan haustið 2008 plagað Ísland og eldsneytisverð náð í nýjum hæðum.

Að árangursmati dr. Hauks að nýju en í stuttu máli er niðurstaða samstarfs ríkisins og sveitarfélaga á Austurlandi eftirfarandi:

Árangurinn af starfsemi Menningarráðs Austurlands frá 8. janúar 2008 til 31. desember 2010 er góður. Mælt er með því að samningur ríkisins við sveitarfélögin á Austurlandi um samstarf ríkis og sveitarfélaga á Austurlandi um menningarmál á Austurlandi verði endurnýjaður og að fyrirkomulag verði með svipuðum hætti og áður. Mikilvægt er að sjálfstæði menningarráðs verði óbreytt þannig að tengsl þess við grasrót menningar og lista verði áfram hvati sköpunar og stöðugleika í menningarstarfi á Austurlandi.

Á tímum efnahagsþrenginga þarf að skera niður. Eitt hið fyrsta sem fyrir skerðingu verður er menningin en um langt árabil hefur hún orðið að búa við stuðning fyrirtækja og einstaklinga sem öllu jafna eru ekki endilega tengd menningarstarfi. Þegar minna er í buddunni og eina sparnaðarleiðin að draga úr umsvifum er dregið úr öllum "óþarfa" eða hann hreinlega skorinn af. Um fátt hafa menn deilt meira hvað í menningu felst en samkvæmt fræðunum skýrist hugtakið menning svo:

Samkvæmt Orðabók Menningarsjóðs er menning „þroski mannlegra eiginleika mannsins, það sem greinir hann frá dýrum, þjálfun hugans, andlegt líf.“ Íslensk orðsifjabók bætir því við að menning sé „þroski hugar og handa; … það að manna einhvern … þróun, efling, siðmenning“. Orðabók Menningarsjóðs segir líka að menning sé „sameiginlegur arfur (venjulega skapaður af mörgum kynslóðum) … rótgróinn háttur, siður“. Hin Íslenska alfræðiorðabók Arnar og Örlygs segir að menning sé „sú heild þekkingar, siðferðis, trúar og tákna sem er undirstaða mannlegs samfélags“.

Segja má að hugtakið menning tengist mannlegum athöfnum okkar, þroski hugar og handar, en að leggja mat á hana er ólíkt flóknara en t. a. m. á vegagerð.  Í greinargerðinni stendur:

Árangursmat á starfi Menningarráðs Austurlands byggist einkum á mælingu á hvort samningsmarkmiðum menningarsamningsins milli ríkisins og sveitarfélaganna hafi verið náð. Skoða hversu skýr þau markmið eru og hversu vel gengur að skilgreina árangur. Þættir eins og meðferð fjármuna, rekstrarlíkön og rekstrarrammi starfseminnar eru mikilvægir þegar litið er til mats á árangri ...

... Ólíkt t. a. m. árangursmati á vegagerð, þar sem tiltekinn vegspotti sýnir glögglega árangur fjárveitingar, er árangursmæling menningarmála mun flóknari og viðkvæmari. Nauðsynlegt er í slíkri umfjöllun að hafa í huga að  ekki er verið að mæla árangur stýrandi „menningarverkfræðilegrar“ áætlunargerðar ...

Samningsmarkmið í samningi um samstarf ríkis og sveitarfélaga er að efla menningarstarf á Austurlandi og beita starfsemi sveitarfélaga í einn farveg. Þar segir síðan:

Ljóst er að þetta markmið samningsins er vel uppfyllt og að MA hefur sinnt skyldum sínum í samræmi við ákvæði samningsins að þessu leyti.

Ríkisframlag – tvíþætt: a) fé til einstakra verkefna, b) mótframlag til rekstrar MA

Ríkisframlagið var árin 2008 og 09 48 milljónir króna en er 2010 41.5 mkr. svo ekki var staðið við samninginn af hendi ríkisins. Heildarframlög sveitarfélaga skv. ársreikningum árin 2008 og 09 til menningarmála eru umfram umsamdar 250 mkr. öll árin og samningsmarkmið þar með uppfyllt.

Allar menningarmiðstöðvarnar fjórar hafa starfað á samningstímabilinu og telst árangur þannig góður. MA veitir miðstöðvunum árlegan styrk af framlagi ríkisins skv. reglum sem MA setur. Skriflegir samningar liggja til grundvallar þar sem kveðið er á um skyldur menningarmiðstöðvanna og mótframlag viðkomandi sveitarfélags eða rekstraraðila.

Menningarráð úthlutar fjármagni til menningarverkefna á Austurlandi á grundvelli umsókna og gerir skriflega samninga um skyldur styrkhafa vegna þeirra verkefna sem hljóta styrk. Hefur þetta gefist vel og samningsmarkmið þar með uppfyllt ...

Einmitt, Menningarráð úthlutar fjármagni til menningarverkefna á Austurlandi og þar stendur hnífurinn í kúnni. Þegar þetta er ritað, 03. febrúar 2011, hefur enn ekki verið samið við ríkisvaldið um áframhaldandi samstarf í menningarmálum því þó framlag sveitarfélaganna sé mikilvægast og stærst hefur samningurinn gert MA kleift að leggja góðum hugmyndum lið - og í mörgum tilfellum skilið á milli þess að tiltekið verkefni hafi verið raungert. Allt frá upphafi hafa aðrir landshlutar litið til Austurlands með velþóknun og tekið upp sama form og það væri mikil afturför yrði ekki af endurnýjun samningsins eða framlagið minnkað svo stórkostlega að fátt eftir stæði annað en nafnið.

Frá öndverðu hefur Menningarráð Austurlands og sveitarfélögin sem því standa notið starfskrafta Signýjar Ormarsdóttur. Er það mat skýrsluhöfundar að Signý hafi mótað starfið og sinnt eins best verður á kosið - undir það getur sá sem þetta skrifar tekið af heilum hug. Leggur hann, eins og dr. Haukur, þunga áherslu á að samningurinn verði endurnýjaður enn á ný og það tryggt eftir sem áður að grasrót menningar og lista verði áfram hvati sköpunar og stöðugleika í menningarstarfi á Austurlandi.

En meðan ósamið er situr forystufólk menningar í fjórðungnum og bíður niðurstöðu ríkisvaldsins, undir venjulegum kringumstæðum væri umsóknarferlinu löngu lokið og áætlanir um komandi sumar og haust löngu komnar á fullt skrið. Málið er að þó býsna margir telji menningu óþarfa munað, sýni málinu lítinn skilning, eru þeir miklu fleiri sem vita að án hennar fæst ekkert samfélag þrifist.