Í síðasta tölublaði Sveitarstjórnarmála er greint frá vinnu velferðarráðuneytisins er varða það einkum og sér í lagi, velferðarmál. Þannig hefur velferðarráðuneytið kynnt skýrslu viðvíkjandi neysluviðmið, þrenns konar viðmið liggur til grundvallar. Í fyrsta lagi er dæmigert viðmið sem lýsir hóflegri neyslu, í öðru lagi skammtímaviðmið byggt á sömu forsendum en í því er gert ráð fyrir að fólk geti dregið úr neyslu og frestað útgjaldaliðum tímabundið og í 3ja lagi grunnviðmið sem gefa á vísbendingar um hvað fólk þarf að lágmarki til að framfleyta sér.

Tilgangurinn með smíði neysluviðmiða er að veita heimilum í landinu aðgang að viðmiðum sem geta haft til hliðsjónar þegar þau áætla eigin útgjöld, auk þess sem slík viðmið geta nýst við fjármálaráðgjöf fyrir einstaklinga og grunnur að ákvörðunum um fjárhæðir sem tengjast framfærslu.

Dæmigert viðmið fyrir útgjöld einstaklings sem býr á höfuðborgarsvæðinu í eigin húsnæði er samkvæmt forsendum velferðarráðuneytisins 291.932 kr. á mánuði. Dæmigert viðmið fyrir útgjöld hjóna með tvö börn sem búa á höfuðborgarsvæðinu í eigin húsnæði er 617.610 krónur á mánuði. Er þá gert ráð fyrir að annað barnið sé á leikskóla en hitt í grunnskóla þar sem keyptar eru skólamáltíðir og frístundavistun. Ekki er gerður samanburður á höfuðborg og landsbyggð í umfjöllun Sveitarstjórnarmála – né kemur þar fram hvort það hafi verið yfir höfuð gert í vinnu sérfræðinganna.

Ofangreint sýnir svo ekki sé um villst að það er ekki hlaupið að því að ná endum saman í nútíma íslensku samfélagi þar sem laun hafa að raungildi snarlækkað meðan vöruverð hefur rokið upp. Frá gjaldþroti íslenska hagkerfisins haustið 2008 hafa átt sér stað algjör umskipti svo æ erfiðara hefur reynst að ná endum saman – getur hver talað fyrir sig sem á annað borð verður að treysta á rýrnandi laun sín frá mánuði til mánaðar.

Við gerð viðmiðanna var stuðst við rannsóknir Hagstofunnar á útgjöldum heimilanna. Beitt var svonefndri útgjaldaaðferð þar sem byggt er á upplýsingum um raunveruleg útgjöld íslenskra fjölskyldna. Áhersla var lögð á að viðmiðin gæfu sem heildstæðasta mynd af útgjöldum fjölskyldna. Hjá nágrannaþjóðum okkar er algengt að húsnæðisútgjöld séu undanskilin við gerð neysluviðmiða með þeim rökum að sá kostnaður sé of breytanlegur til þess að setja megi sem raunhæf viðmið.

Segja má að ofangreint sé í fullu gildi hérlendis að því leyti að leiguverð víðast á landsbyggðinni er langt undir því sem gerist á höfuðborgarsvæðinu en á hinn bóginn er engu ódýrara að byggja sér hús nema síður sé þar sem aðdrættir eru ótrúlega drjúgur kostnaðarliður. Eins sitja dreifbýlingar, utan Akureyrar og annarra stærri byggðakjarna, við allt aðrar aðstæður þar sem þeim er nauðugur einn kostur að senda börn sín að heima til framhaldsskólanáms með tilheyrandi kostnaði – og varðar engu þó til komi jöfnunarframlag og húsaleigubætur.