Svo sem kunnugt er afgreiddi ríkisstjórnin kvótafrumvarpið á fundi sínum þann 10. maí sl. Samkvæmt frumvarpinu verður frjálst framsal aflaheimilda afnumið og því ljóst að um grundvallarbreytingu á stjórn fiskveiða er að ræða. „Þetta er auðvitað stórt og erfitt mál og mörg sjónarmið í þessu máli og skoðanir en ég held að niðurstaðan sem hér er fengin sé ásættanleg fyrir okkur hér í ríkisstjórninni,“ sagði Jóhanna Sigurðardóttir forsætisráðherra í samtali við www.mbl.is að loknum ríkisstjórnarfundinum.

Samkvæmt forsætisráðherra hefði ekki endanlega verið gengið frá kostnaðarmati vegna frumvarpsins. Spyrja má hvernig því víkur við þegar slíkt stórmál er afgreitt án þess að allar forsendur liggi fyrir. Hefði þá e. t. v. fremur átt að bíða með opinberun frumvarpsins og ljúka þeirri vinnu sem ljúka þarf.

Að loknum umræðum stjórnarflokkanna var frumvarpið síðan kynnt á lokuðum fundi með hagsmunaaðilum í sjávarútvegi eins og heitið hefði verið í tengslum við nýafstaðnar kjaraviðræður. Að því loknu fór málið til afgreiðslu þingsins, þar sem það er nú. Mun verða kynnt fyrri Alþingi í dag og vonast forsætisráðherra að verði afgreitt frá á haustþingi. Aðspurð sögðu Jóhanna og Steingrímur J. Sigfússon fjármálaráðherra að alger samstaða sé um málið í ríkisstjórninni. Þá telja þau að meirihluti verði fyrir málinu á þingi og jafnvel að ekki væri útilokað að stuðningur kæmi við það frá þingmönnum fleiri flokka en stjórnarflokkanna.

Fréttastofa RÚV greinir frá því að í frumvarpinu sé gert ráð fyrir að veiðigjald verði tvöfalt hærra á næsta fiskveiðiári en nú er. Útgerðir borga þá um fimm milljarða króna á ári fyrir nýtingarrétt af fiskveiðiauðlindinni. Þriðjungi, um 1,7 milljarðar, af því fé verður varið í verkefni á landsbyggðinni. Ekki liggur fyrir á þessari stundu hvað liggur hér að baki en reynist rétt ber að fagna að landsbyggðin, sem leggur þjóðinni til gjaldeyristekjur uppá milljarða tugi ár hvert, njóti að einhverju leyti góðs af breyttri tilhögun aflaheimilda. Eftir sem áður er samkeppnisaðstaðan sérlega erfið, þannig hyggur stór Vestfirsk rækjuvinnsla á flutning á suð-vestur hornið þar sem flutningskostnaðurinn er að sliga fyrirtækið. Þeir miklu fjármunir sem í þeim kostnaði liggur gæti nýst á marga vegu, s. s. til frekari uppbyggingar, hærri launa o. s. frv.

Gert er ráð fyrir að útgerðarmenn fái aflaheimildir á leigu gegn gjaldi en hluti aflaheimilda renni í potta, til dæmis í byggðakvóta og leigukvóta. Um þessar meginlínur hefur ekki svo mikið verið deilt – en þó deilt. Fulltrúar stjórnarflokkanna hafa hins vegar deilt harkalega um það hve stórir pottarnir eigi að vera, hve há leigan verði og hvernig henni verði varið. Ýmis sjónarmið hafa verið uppi, til dæmis hve langt eigi að ganga til að afnema forgang útgerðanna að auðlindinni og hve langt megi ganga í breytingum á starfsumhverfi útgerðanna án þess að skapa þeim bótarétt.

Samkvæmt frumvarpinu fá útgerðirnar aflaheimildirnar á leigu til fimmtán ára. Hægt verður að endurnýja leigusamningana þegar leigutíminn er um það bil hálfnaður. Til að byrja með fara 8 prósent aflaheimilda í potta - það er sama hlutfall og varið hefur verið í byggðakvóta. Eftir því sem næst verður komist eykst hlutfall í pottunum hins vegar smám saman þangað til það verður orðið 15 prósent af heildarkvóta eftir 15 ár. Það gæti þó gerst hraðar með mikilli aflaaukningu.

Fulltrúar Samfylkingarinnar vildu hafa pottana stærri eða um 20 prósent af heildaraflaheimildum. Framsal aflaheimilda verður takmarkað við kerfisbreytingarnar en verður úr sögunni á 15 árum. Gert er ráð fyrir að þessar kerfisbreytingar taki gildi 01. september 2012, verði lögin samþykkt.

Gert er ráð fyrir að samhliða þessu frumvarpi verði annað veigaminna frumvarp lagt fram um breytingar á veiðigjaldinu. Fulltrúar stjórnarflokkanna hafa tekist á um upphæð veiðigjaldsins og ráðstöfun þess en niðurstaðan er sú að hækka það um ríflega 50 prósent frá og með 01. september. Útgerðirnar borga þá 13 krónur á kíló en upphæð veiðigjaldsins gæti þá numið um 5 milljörðum króna á ári. Þingmenn Samfylkingarinnar vildu hækka það meira.

Minna mál hefur fengið umfjöllun í íslenskum fjölmiðlum, sama á við um heimasíðu sveitarfélagsins. Verður áfram fylgst með á þessum vettvangi en mikilvægt er að allir hlutaðeigandi mæti til umræðunnar með opinn hug, sjálfsagt eiga mýmörg orð eftir að falla en mestu varðar að hagur lands og þjóðar sé hafður að leiðarljósi - og útgerðarfélög sem veita þúsundum atvinnu fái tækifæri til áframhaldandi rekstrar. Um það mun enginn deila.