Jaðarbyggðir á Íslandi hafa um árabil háð harða baráttu, ekki í þeim tilgangi að þenjast út því það á einungis við eitt svæði á landinu og þarf vart að nefna – heldur til að leita leiða til áframhaldandi lífs. Efnahagshrunið hefur leikið Ísland grátt og þó jaðarbyggðir Íslands hafi búið til takmarkaðan skilning ráðamanna fyrir hrun hefur sá skilningur farið þverrandi enda eiga menn fullt í fangi með að þoka hjólum efnahagslífsins á höfuðborgarsvæðinu áfram. Að þar ríki gróska er lykillinn að efnahagsbata landsins en það er sárt til þess að vita að þegar lítið samfélag, sem hefur af eigin hvötum unnið hörðum höndum að nýsköpun iðnaðar, skuli mæta fullkomnu skilningsleysi frá hendi þess aðila sem skilur á milli feigs og ófeigs viðvíkjandi raungerð tiltekins verkefnis. Seyðfirðingar hafa fengið þau skilaboð að Framtakssjóður Íslands styðji þá ekki í viðvíkjandi uppbyggingu álvíraverksmiðju.
Það sem í ofangreindri niðurstöðu felst er að þrátt fyrir gríðarmikla, vandaða vinnu er aldrei á vísan að róa. Verst er til þess að vita að afgerandi þáttur í hinni afleitu niðurstöðu er staðsetning Seyðisfjarðar. Þetta þýðir á einföldu máli að það er nánast sama hversu vel tiltekið verkefni er innt af hendi, sama hversu fýsilegt það þykir þá fáum við smá fuglarnir engu um málið ráðið hafandi þörf fyrir opinbert fjármagn. Og loks þegar það býðst þá er snautlega skorið við nögl og nægir að vísa til háleitra hugmynda ríkisstjórnar Íslands það herrans ár 2008 þegar sveitarfélögum á Norðvesturlandi, fámennum byggðum á Norðausturlandi og Austfjörðum var boðin þátttaka í verkefni sem efla skyldi byggðir sem áttu og eiga undir högg að sækja. Vopnfirðingar sem aðrir lögðu í vinnu sem reiknast í þúsundum klukkustunda, miklar væntingar sköpuðust og markmiðin háleit en raunhæf. Því miður var innihaldið rýrt þó umbúðirnar hafi gefið annað í skyn; í stuttu máli var heildarfjármagn Norð-austurnefndar minna en einungis Vopnfirðingar höfðu vænst í sinn hlut – og hugðust setja annað eins á móti.
Aftur að Seyðfirðingum, bræðrum í baráttu líkt og við.
|
Í rúm fjögur ár hafði hópur manna unnið að því að koma upp á Seyðisfirði úrvinnsluiðnaði úr áli. Stærstan hluta þessa tíma hafði verið unnið að því að kaupa verksmiðju í Noregi sem framleiðir álvíra er flytja skyldi til Seyðisfjarðar. Frá byrjun sýndi Alcoa málinu mikinn áhuga og gaf út staðfestingu á sölu hráefnis til vinnslunnar á Seyðisfirði. Álkaplar munu vera verðmætasta afurð sem framleidd er á Íslandi úr áli og áframvinnsla á þessari afurð því sérstaklega spennandi.
Gerðar hafa verið fýsileikaskýrslur og hagkvæmniathuganir sem sýna að hér er um mjög vænlegt verkefni að ræða. Engu að síður gekk afar illa að finna fjárfesta til að festa fé sitt í verksmiðjunni. Fyrir tveimur vikum virtist þetta hins vegar komið í höfn en þó vantaði lokasvar frá hendi Framtakssjóðs Íslands. Það svar kom svo loksins síðast liðinn fimmtudag þar sem því var hafnað að taka þátt í verkefninu. Þar með er endanlega útilokað að mati þeirra sem að verkefninu standa að þetta verði að veruleika á Seyðisfirði. Á fundi stjórnar Atvinnuþróunarsjóðs Austurlands, sem haldinn var á föstudag, lagði Ólafur Hr. Sigurðsson bæjarstjóri, fram tillögu þar sem afstöðu Framtakssjóðs var harðlega mótmælt. Þá tillögu samþykktu allir.
Atvinnuþróunarsjóður Austurlands hefur lagt þessu verkefni lið með verulegum fjárframlögum sem nú eru líklega töpuð og kom fram á fundinum gríðarleg óánægja með niðurstöður þessa máls. Þá hefur Þróunarfélag Austurlands lagt mikla vinnu til margra ára í mál þetta og staðið af miklum heilindum að því að koma verksmiðjunni upp á Seyðisfjörð.
Bæjarstjórn Seyðisfjarðar hefur lagt málinu allan þann stuðning sem óskað hefur verið eftir. Jafnframt hefur bæjarstjórn nú beðið í rúmlega eitt ár með allar aðgerðir sem snúið hafa að því að hagræða í mannahaldi í þeirri von að upp væri að birta í atvinnulífi staðarins. Sú von brást Seyðfirðingum í síðustu viku.
Ólafur skrifar að enn einu sinni sjáum við hina ömurlegu staðreynd blasa við jaðarbyggð á Íslandi. Og áfram: "Peningaöfl landsins stýra því algerlega hvert fjármagnið fer og einu virðist gilda þó fjármálaráðherra landsins leggist á árar með okkur og reyni að koma vitinu fyrir menn. Verst finnst manni samt að sjá að sjóður sem er í eigu sextán lífeyrissjóða, Landsbanks og VÍS skuli haga sér svona. Sjóður sem skilaði fjögurra milljarða hagnaði síðustu sextán mánuðina. Þetta eru flott skilaboð til þeirra sem búa á þessum svæðum landsins. Við erum líka að borga okkar í lífeyrissjóðina. Er ekki ráð að við snúum bökum saman á landsbyggðinni og látum skella í tönnum. Fjandinn hafi það, við verðum ekki drepin hljóðalaust." |