Á tímum niðurskurðar fer fram mikil umræða um hvernig ráðstafa skuli því takmarkaða fjármagni sem til skiptanna er. Þrátt fyrir þrengingar var ákvörðun tekin um að ljúka byggingu menningarhússins Hörpu í Reykjavík. Geta allir verið sammála um að byggingin er glæsileg þar sem hún stendur á hafnarbakkanum en framtíðin ein mun skera úr um hversu vel henni vegnar í samskiptunum við hafið og ágengni vinda. Fyrir liggur ákvörðun um byggingu nýs Landsspítala, sem áætlaður er að kosti tugi milljarða – og verður örugglega dýrari en áætlanir gera ráð fyrir. Þörfin mun vera til staðar þó sá sem þetta ritar hugnist engan veginn staðsetningin og má færa fyrir því býsna góð rök. Þau skipta hins vegar engu í þessu samhengi.
Hvað um það þá snýst umræðan um æ minna fjármagn sem til ráðstöfunar er. Borgarfulltrúar sumir taka að fullu þátt í umræðu um gerð Vaðlaheiðarganga, sem þeir öllu jafna ekki gera enda vettvangur þeirra borgin og ekki landið. Skyldu sömu borgarfulltrúar tjá sig með sömu formerkjum, þ. e. lýsa yfir andstöðu sinni, varðandi skiptingu fjármagns er til menningar fer en eftir því sem næst verður komist fer 85% opinbers fjármagns til höfuðborgarsvæðisins og þykir líklega sjálfsagt og eðlilegt í huga bróðurparts svæðisins. Hvað megum við hin segja sem sækja þurfum menninguna suður, sem áður kom í einhverri mynd út á land en vegna samdráttar gerir ekki lengur?
Við skulum nefnilega ekki fjalla um þátt menningar í tengslum við efnahagsmál af léttvægi. Samkvæmt Richard Florida, skipulagshagfræðingur frá Bandaríkjunum, um hina skapandi stétt liggja frumleiki og sköpunargáfa til grundavallar hreyfiafls efnahagslífsins nú. Skv. honum laðar hin skapandi stétt að sér skapandi fólk til búsetu og því fjölbreyttara mannlíf sé mun meiri fjölbreytni í nýsköpun. Leiðir þetta af sér efnahagslegan ábata. „Creative indurstry“ = skapandi atvinnugrein.
Rannsókn Önnu Mörtu Valtýsdóttur, lokaverkefni við HA, sýnir að fjárframlög til menningarmála hafa mikil áhrif á atvinnuuppbyggingu sveitarfélaga.
Menning skiptir máli og kemur hreyfingu á sköpunarkraftinn. Sígild tónverk, 200 ára gömul jafnvel, skapa verðmæti og Björk Guðmundsdóttir er ómetanleg fyrir Ísland, sem landkynning og tekjulind. Glænýtt dæmi af Latabæ er annað, 3ja ára samningur við Turner skapar 200-250 störf á Íslandi.
Samkvæmt Ágústi Einarssyni er verðmætasköpun menningar vanmetin í íslensku hagkerfi. Stjórnmálamenn gera langtímaáætlanir um vegamál en varðandi menningarmál eru engar langtímaáætlanir gerðar. Aðrar þjóðir móta atvinnustefnu í menningu og listum þar sem það hefur mikil áhrif á byggða- og menntamál.
Viðamikill hluti menningarmála sveitarfélaga byggir á söfnum og starfi þeirra. Í lögum er þess getið að söfnin skuli opin almenningi sem dæmi, safna heimildum um manninn, segja sögu hans, umhverfi, náttúru – og standa vörð um þær. Ein tegund safna eru almenningsbókasöfn.
Kenningar R. Florida ganga út á að frumleiki og sköpunargáfa séu að taka við af hráefni, vinnuafli og jafnvel fjármagni sem kjarninn í efnahagslegri þróun – sbr. Creative Capital Theory. Til skapandi stétta (The Creative Class) telur Florida vera lista- og hönnunarfólk, fólk í rannsóknunm og vísindum og fólk í þekkingariðnaði, s. s. á heilbrigðissviði og fjármálum. Þetta fólk tekur þátt í starfi stéttanna og skapar ný viðmið. Kjarni þessa hóps eru vísindamenn og verkfræðingar, háskólakennarar, skáld og rithöfundar, listamenn, skemmtikraftar, leikarar, hönnuðir og arkitektar, humyndasmiðir samfélagsins s. s. fræðirithöfundar og ritstjórar. Einnig kennarar, læknar og hjúkrunarfólk, lögfræðingar, stjórnendur og fleiri.
Það að laða að sér skapandi fólk gefur svæðum meiri fjölbreytni, bæði hvað varðar mannlíf og atvinnu. Það leiðir af sér að fleiri gestir koma til að njóta þess sem svæðið hefur uppá að bjóða. Einnig segir hann að þar sem er skapandi og frjótt fólk er, þar myndist efnahagsleg verðmæti og það er eftirsóknarvert fyrir öll svæði.
Þetta skapandi fólk vill lifa í skapandi borgum og ef borgirnar vilja hafa aðdráttarafl fyrir auðugt og áhrifamikið skapandi fólk sem vill koma og eyða peningum verði stjórnvöld að hlúa að skapandi samfélögum. Heldur Florida því fram að efnahagslegur vöxtur sé drifinn áfram af þeim krafti sem skapandi fólk býr yfir. Það kýs staði þar sem er fjölbreytileiki, umburðarlyndi og þar sem nýjar hugmyndir eiga greiðan aðgang að samfélaginu. Þetta þýðir annars vegar að kenningin greinir undirliggjandi þætti sem hefur áhrif á ákvörðun fólks hvar það sest að.
Hin nýja hagfræði Florida byggir á T-unum þremur, Techonology, Talent og Tolerance eða tækni, hæfileika og umburðarlyndi. Hæfileikar (Talent) og tækni (Techonology) knýja nýsköpun að því leyti að efnahagslegur vöxtur verður til við hærra menntunarstig. Umburðarlyndi (Tolerance) í samfélaginu gagnvart jaðarhópum eins og innflytjendum og samkynhneigðum þar sem það auki lýkur á fjölbreyttari bakgrunni fyrir samfélagið. Hin skapandi stétt er orðin eitt mikilvægasta hreyfiafl efnahagslífsins í BNA og telur um 38 milljónir eða um 30% allra vinnufærra manna þar. Kjarni hennar er sköpunargáfa sem grundvallarréttur eðlisávísun í mannlegu eðli.
Með skapandi atvinnugrein er átt við allt það sem getur sprottið úr sköpun, þekkingu og hæfileikum einstaklinga, en það hefur í för með sér velferðar- og atvinnutækifæri með framleiðslu og nýtingu og huglægri getu. Skapandi atvinnugrein skiptist í þrettán lykilgreinar; auglýsingar, byggingarlist, list og fornmuni, handverk, hönnun, tískuhönnun, kvikmyndir, gagnvirk afþreyingar- og tölvuforritagerð, tónlist, sviðslist, útgáfu auk sjón- og útvarps.
Á 19. öld var iðnaður í aðalhlutverki sem meginatvinnuvegur, á 20. öld hefur þjónustan orðið no. 1 og á 21. öldinni má ætla að skapandi atvinnugreinar munu verða aðalatvinnugreinin. Tækifærið liggur í að nýta kraftinn sem býr í mannauði hinnar skapandi stéttar.
Sé horft heim til Íslands er fólk almennt þeirrar skoðunar að atvinnutækifæri eru mörg á sviði menningarmála og margföldunaráhrifin eru mikil – og hafa umtalsverð efnahagslega áhrif. Meta þarf að verðleikum þá styrki sem veittir eru til menningarmála og að fólk geri sér grein fyrir hve mikil það skiptir fyrir efnahagslífið. Uppbygging á t. a. m. Tjarnarbíói í Rvík skapar vinnu við endurbygginguna og síðan vinnu fyrir listafólk og aðra sem koma að sýningum. Í kringum stórviðburði skapast margvísleg störf, tímabundið.
Afleidd störf verða til þegar fólk kemur til að skoða tiltekið safn eða sýningu. Leiðsögumenn segja söguna og önnur þjónusta eins og veitingarekstur, jafnvel gisting og ýmis afþreying verður til. Með ráðningu menningarfulltrúa í Reykjanesbæ urðu til fleiri störf, að mestu leyti í kringum söfnin. Í Borgarbyggð fer fram mikil hönnunarvinna í Reykholti fyrir Snorrastofu sem dæmi. Öll sveitarfélög líta til menningartengdrar ferðaþjónustu í aukningu starfa. Söfnin og uppbyggingin við þau mynda stoðirnar sem byggt verður á. Afleidd störf í kringum sýningar og viðburði.
Horft er til menningartengdrar ferðaþjónustu, sbr. Vopnfirðinga saga á Vopnafirði, Vesturfarinn og verslunarsaga staðarins o. fl. Afleidd störf skapast í kringum viðburði. Væri hægt að fjalla nánar um málið á Vopnfirskum grunni.